header

Γενικά Χαρακτηριστικά της Οικονομίας της Ρωσικής Ομοσπονδίας
File Categories:
Χώρα αναφοράς: ΑΡΜΕΝΙΑ
Ημερομηνία: 27/08/2004
Έκδοση: Super User
Κείμενο:
Η μετάβαση από το σύστημα διευθυνομένης οικονομίας στη οικονομία της αγοράς διετάραξε την οικονομία και την συλλογή δεδομένων. Η προσαρμογή της στατιστικής σύμφωνα με τον προγραμματισμό είχαν τάσεις υπερβολής ως προς την πραγματικότητα. Έτσι όταν οι επιχειρήσεις από το σύστημα της επιδότησης μετετράπησαν σε απλούς φορολογούμενους, υπήρξε κίνητρο υποτίμησης της παραγωγικότητας. Η κατάρρευση της μετασοβιετικής εποχής, καίτοι πραγματική, ήταν ηπιότερη από ότι παρουσιάζεται σε στατιστικές. Επιπρόσθετα λόγω αποφυγής φορολόγησης, η δραστηριότητα του ιδιωτικού τομέα υποβαθμίσθηκε. Η Κρατική Εταιρεία Goskomstat εκτιμά ότι το 25% της παραγωγής είναι «ανεπίσημο» και προσαρμόζει το ΑΕΠ με ανοδικές τάσεις με αυτή τη βάση. Μερικοί υπολογισμοί τοποθετούν την «Ανεπίσημη» παραγωγή στο 40% του ΑΕΠ ή και περισσότερο. Έτσι παρατηρείται το φαινόμενο στατιστικά δεδομένα να διαφοροποιούνται ή να διακόπτονται.


Αφότου οι κεντρικοί προγραμματιστές παραμέλησαν τις υπηρεσίες και τα καταναλωτικά αγαθά κατά την Σοβιετική εποχή, οι δύο αυτοί τομείς επέδειξαν τρομακτική ανάπτυξη στην δεκαετία του 1990. Επίσημα δεδομένα, προσδιορίζουν ότι οι υπηρεσίες αποτελούσαν το 60% του ΑΕΠ το 2003 σε σύγκριση με λιγότερο του 36% το 1990. Μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας δημοσιευθείσα το 2004 εγείρει νέες αμφιβολίες ως προς την ακρίβεια των επισήμων στατιστικών του ΑΕΠ και ιδιαίτερα της επίδρασης στην μεταφορά τιμών στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες. Η μεταφορά τιμών είναι ευρέως γνωστή πρακτική όταν πετρελαϊκές εταιρείες πωλούν την παραγωγή τους σε φθηνή τιμή σε κάποιο παράρτημα της εταιρείας που έχει έδρα σε περιοχή χαμηλής φορολογίας. Το παράρτημα αυτό έχει καταγραφεί ως εταιρεία παροχής υπηρεσιών η οποία εν συνέχεια πωλεί πετρέλαιο ή φυσικό αέριο σε τιμές αγοράς, αποταμιεύοντας κέρδη κατά την διαδικασία αυτή. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι ο πετρελαϊκός τομέας και εκείνος του φυσικού αερίου υπολογίσθηκαν στο 20 – 25% του ΑΕΠ το 2000 συγκρινόμενο με μόλις 9% σύμφωνα με επίσημες στατιστικές. Το μερίδιο του βιομηχανικού τομέα ανέρχεται αντίστοιχα σε περισσότερο από το ήμισυ του ΑΕΠ συγκρινόμενο με λιγότερο από το 1/3 στην επίσημη στατιστική. Χονδρεμπόριο και λιανικό εμπόριο αντιστοιχεί στο 10% του ΑΕΠ από ότι καταγράφεται επισήμως στο 30%.


Ως αποτέλεσμα Κεντρικού προγραμματισμού και πλουσίων φυσικών πόρων, ο βιομηχανικός τομέας περιστρέφεται γύρω από την βαριά βιομηχανία. Κατά το 2002 καύσιμα και ενέργεια υπολογίσθηκαν στο 20% της ακαθάριστης βιομηχανικής παραγωγής και η μεταλλουργία στο 16%. Εάν προστεθούν ο ηλεκτρισμός (12%) και τα τρόφιμα (14%) καθίσταται σαφές ότι η παραγωγή υψηλής τεχνολογίας και καταναλωτικών αγαθών συμμετέχουν πολύ λόγο στην ρωσική οικονομία. Το 2002 η βιομηχανία μηχανών και μεταλλουργίας παραμένει η μεγαλύτερη βιομηχανία επεξεργασίας με μερίδιο 20% στην βιομηχανική παραγωγή. Η ελαφρά βιομηχανία στην οποία συμπεριλαμβάνεται η κλωστοϋφαντουργία έχει μερίδιο μόλις 1,5 στη βιομηχανική παραγωγή.


Η οικονομία κυριαρχείται από μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) οι οποίες έπαιζαν σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη σε άλλες χώρες με υπό μετάβαση οικονομίες, στη Ρωσία παρέμειναν σε κατάσταση υπανάπτυξης. Υπολογίζεται ότι μετέχουν μόλις στο 10-15% του ρωσικού ΑΕΠ συγκρινόμενες με 50% ή και περισσότερο σε ανεπτυγμένες χώρες.

Οι μικρές εταιρείες κρατούνται σε απόσταση. Καταπνίγοντας φόρους και κανονισμούς σπουδαίες βιομηχανικές επιχειρήσεις εκμεταλλεύονται τις διασυνδέσεις τους στη τοπική γραφειοκρατία για να κρατούν ευέλικτους ανταγωνιστές σε απόσταση. Ωστόσο φαίνεται ότι η καταπολέμηση της γραφειοκρατίας αποφέρει καρπούς καθόσον μελέτες του 2002 – 2003 καταδεικνύουν ότι ΜΜΕ υπόκεινται σε μικρότερη κλίμακα σε γραφειοκρατική διαιτησία υπό την μορφή επιθεωρήσεων, ελέγχου αδειών κ.λ.π. Το 2003 η Κυβέρνηση εισήγαγε απλοποιημένο σύστημα φορολογίας μικρών εταιρειών.


Από την πλευρά του ανταγωνισμού το κύμα συγχωνεύσεων που έγινε το 1999 δύναται να αποτελέσει αντικείμενο ανησυχίας. Μεγάλες εταιρείες είχαν κέρδη από τις υψηλές τιμές πετρελαίου και μετάλλων για να αποκτήσουν την κυριότητα υποτιμημένων βιομηχανιών ως π.χ. η αυτοκινητοβιομηχανία. Η ενοποίηση τους σε μεγάλα βιομηχανικά συγκροτήματα έδωσε πρόσβαση σε επενδύσεις κεφαλαίου, που ακόμη δεν προσφέρονται από τον «άρρωστο» τραπεζικό τομέα.. Το 2002 το κύμα ιδιωτικοποιήσεων πήγε πέραν του βιομηχανικού τομέα στις ασφάλειες, το λιανεμπόριο και τη γεωργία. Η ιδιοκτησία δεν είναι διαφανής. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι κάπου 20 οικονομικοί κολοσσοί εκπροσωπούν το 40% η και περισσότερο της βιομηχανικής παραγωγής.


Η βιομηχανία επεξεργασίας είναι συγκεντρωμένη στη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη, το Γιεκατερινενμπούργκ και το Νίζνι Νόβγκορόντ. Οι μεγάλες αυτές πόλεις τα κατάφεραν καλά κατά την μεταβατική περίοδο καθόσον το μέγεθος έφερε βιομηχανική διαφοροποίηση, μικρότερα βιομηχανικά κέντρα ανταπεξήλθαν λιγότερα καλά. Το Σοβιετικό καθεστώς δημιούργησε νέα βιομηχανικά κέντρα όπως το Τομσκ και το Νοβοσιμπίρσκ αλλά η Σιβηρία και οι απομακρισμένες ρωσικές περιοχές της ανατολής παραμένουν χωρίς βιομηχανικής ανάπτυξη και έχουν μέχρι σήμερα χρησιμοποιήθη ως περιοχές πρώτων υλών και ενέργειας. Οι σοβιετικοί προγραμματιστές προέβλεψαν γιγαντιαίες επιχειρήσεις η μικρή ομάδα συσχετιζόμενων επιχειρήσεων οι οποίες αποτέλεσαν την ψυχή της επιτόπιας οικονομίας μιας πόλεως ή περιοχής. Το γεγονός αυτό συνδυαζόμενο και με την απουσία οφειλών από ανεργία έκανε το κλείσιμο πτωχευσάντων επιχειρήσεων μια πολιτικά δύσκολη απόφαση.


Τα έσοδα από τις εξαγωγές μειώθηκαν και οι βιομηχανικοί τομείς έδραξαν την ευκαιρία υποκατάστασης των εισαγωγών. Τούτο συνδυαζόμενο με υψηλές διεθνείς τιμές πετρελαίου το ΑΕΠ σημείωσε ανάπτυξη 6,7 % ετησίως τον περίοδο 1999 – 2003.

Συγχρόνως ο πληθωρισμός μειώθηκε στο 20% το 2000. τα δημόσια έσοδα βελτιώθηκαν όχι μόνο χάρις στο πετρέλαιο αλλά και στις φορολογικές εισπράξεις.

Το έλλειμμα του ΑΕΠ από 4% την περίοδο 1995 – 1998 έπεσε το 1999 σε 1% κινούμενο προς πλεόνασμα από το 2000. Εκτιμάται ότι ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός χάνει 1 δις. δολ. ΗΠΑ για κάθε πτώση κατά 1 δολ. ανά βαρέλι.


Μια μακροπρόθεσμη ελκυστικότητα στοχεύει στην χαλιναγώγηση του αγρίου καπιταλισμού λόγω της αρχικής επίσπευσης ιδιωτικοποίησης. Μια ομάδα καλώς οργανωμένων επιχειρηματιών γνωστοί ως «ολιγάρχες» χρησιμοποίησε τη μέθοδο ιδιωτικοποίησης με τη επιχείρηση «δάνεια για μετοχές» το 1995 που επέφερε την συγκέντρωση ποσοστών στις μεγαλύτερες εταιρείες της Ρωσίας με επικερδείς τιμές.

Το αποτέλεσμα: πετρέλαιο, φυσικό αέριο, μέταλλα και οικονομικοί τομείς ελέγχονται από μικρό αριθμό δυναμικών ατόμων. Στην αρχή επιδίωκαν την έξοδο από τη χώρα του πλουτισμού τους ενώ σήμερα επιζητούν να επαυξήσουν τα κέρδη τους μέσα στη χώρα και επανεπενδύουν τα κέρδη και τους αυξάνουν την διαφάνεια των εταιρειών τους χάριν της προσέλκυσης ξένων επενδυτών.

Κατά τη Παγκόσμια Τράπεζα, ωστόσο, η συγκέντρωση του πλούτου σε λίγα χέρια (23 εταιρείες ελέγχουν το 1/3 της ρωσικής βιομηχανίας το 2004) δεν είναι θετική για την ρωσική οικονομία.


Η προ των εκλογών του Μαρτίου 2004 Κυβέρνηση είχε σχεδιάσει ένα πακέτο ενεργειών. Φαίνεται ότι και η νέα Κυβέρνηση θα ακολουθήσει στην πλειονότητά τους τα σχέδια που είχαν χαραχθεί και περιλαμβάνουν 70 σπουδαία, μέτρα τα οποία υπάγονται σε 5 ευρύτερες κατηγορίες:


α) Αντιμονοπωλιακή νομοθεσία, αναδιάρθρωση των φυσικών μονοπωλίων, θέματα χρεωκοπίας/πτώχευσης κλπ. (17 μέτρα)


β) Κυβερνητική αναδιάρθρωση, περιλαμβανομένης αυτής των δημοσίων υπηρεσιών, καταπολέμηση γραφειοκρατίας, ελάττωση της κρατικής παρέμβασης στις επιχειρήσεις, αναμόρφωση των ενόπλων δυνάμεων, ιδιωτικοποιήσεις. (24 μέτρα).


γ) Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, στήριξη των τομέων υψηλής τεχνολογίας και αμυντικής βιομηχανίας. (8 μέτρα).


δ) Εφαρμογή Κοινωνικής Πολιτικής, με επικέντρωση στην αναμόρφωση της δημόσιας υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής ασφάλισης. (9 μέτρα).


ε) Μεταρρύθμιση δημοσιονομικού τομέα. Αυτή απαιτεί βελτίωση στη διαχείριση των φορολογικών εσόδων, με προοπτική την ενθάρρυνση επενδυτικών δραστηριοτήτων. Επίσης περιλαμβάνονται νέα συστήματα φορολογίας εγγείου περιουσίας, βελτίωση στην επιστροφή του ΦΠΑ στους εξαγωγείς και περαιτέρω απλοποίηση της φορολογίας των ΜΜΕ. (12 μέτρα).



exports Gefyres Ypourgeio logo 02highrez ktp 1 dark blue el exports