Η Πρωτοβουλία Αδριατικής και Ιονίου (Π.Α.Ι.), θεσμοθετήθηκε στη Διάσκεψη για την Ανάπτυξη και Ασφάλεια της Αδριατικής και του Ιονίου (Ανκόνα, 19-20 Μαΐου 2002) από τους Υπουργούς Εξωτερικών της Ιταλίας, της Ελλάδος, της Αλβανίας, της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, της Κροατίας και της Σλοβενίας, παρόντος και του τότε Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Prodi.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας προσχώρησε το Νοέμβριο του ιδίου έτους. Σήμερα συμμετέχουν στην Π.Α.Ι. με ξεχωριστές αντιπροσωπείες το Μαυροβούνιο και η Σερβία.
Η Διακήρυξη της Ανκόνας (Ancona Declaration) δημιουργεί πλαίσιο διαβούλευσης και συνεργασίας των συμμετεχόντων κρατών, κυρίως στους εξής τομείς : της οικονομίας, του τουρισμού, των μεταφορών και της τεχνικής βοήθειας, της βιώσιμης ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος, της παιδείας, του πολιτισμού και της επιστήμης καθώς και της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος. Στους τομείς αυτούς λειτουργούν ομάδες εργασίας που ονομάζονται «Στρογγυλές Τράπεζες».
Η διάρκεια της κάθε προεδρίας είναι ένα (1) έτος και κατά την διάρκεια της λαμβάνουν χώρα, συναντήσεις των Υψηλών Αξιωματούχων και των Υπουργών Εξωτερικών, των συμμετεχουσών χωρών.
Την Προεδρία έχει από την 1ην Ιουνίου 2008 η Ελλάδα. Η χώρα μας θα ασκήσει την Προεδρία έως 31-05-2009.
Η Πρωτοβουλία Αδριατικής-Ιονίου έχει άτυπο χαρακτήρα και δεν διαθέτει καθεστώς διεθνούς οργανισμού. Ωστόσο, η ποικιλία των θεμάτων περιφερειακής συνεργασίας επέβαλε τη δημιουργία Μόνιμης Γραμματείας Π.Α.Ι., που προβλέπεται να εγκαινιασθεί επίσημα τον Ιούνιο 2008 επί Ελληνικής Προεδρίας Π.Α.Ι. Η έδρα της Μόνιμης Γραμματείας Π.Α.Ι. θα είναι στην Ανκόνα Ιταλίας.
Τα θέματα, που την απασχολούν την Π.Α.Ι. εξετάζονται σε βάθος κατά τη διάρκεια συναντήσεων στρογγυλών τραπεζών με συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από τα αρμόδια Υπουργεία των συμμετεχουσών χωρών. Κατά τη διάρκεια της επικείμενης Ελληνικής Προεδρίας προβλέπονται να συγκληθούν οι ακόλουθες στρογγυλές τράπεζες:
Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων
Μεταφορών
Τουρισμού, Πολιτισμού και Διαπανεπιστημιακής Συνεργασίας
Περιβάλλοντος και Πυροπροστασίας





